Os 15 anos de goberno do franquista Manuel Fraga foron case unha guerra para os movementos galegos antihexemónicos. Moitas reivindicacións quedaron en segundo plano para crear unha alianza non escrita e acabar co fraguismo.

Compría unha opción política, e moitos apoiaron unha alternativa de esquerdas pouco convencional, a do Bloque Nacionalista Galego (BNG), que, ao contrario que outras forzas nacionalistas do Estado español, carecía de apoio empresarial ou mediático e que levaba nos seus principios fundacionais termos pouco empregados no eido político, como organización en rede, ecoloxismo, antimilitarismo e antiimperialismo. Esta organización foi un dos alicerces da Plataforma Nunca Máis e do movemento homónimo, fundamentais na caída do que Xosé Manuel Beiras chamou a "peste Fraga".

Coa sucursal galega do PSOE e o BNG no poder, as cousas mudaron. A Plataforma Nunca Máis desapareceu sospeitosamente e moitas reivindicacións sociais foron esquecidas ou aprazadas sine die polo bipartito. En tres anos de lexislatura a ponte social cos nacionalistas estaba, se non rachada, si desgaxada, e os movementos emprenderon o seu camiño cara á independencia partidaria, que non política.

Así as cousas, 2008 foi fundamental para o rexurdir das voces alternativas antisistémicas. Os colectivos galegos son moitos e moi diversos, pero a súa atomización fai que as súas loitas sexan case sempre invisíbeis. É por isto que no último ano e medio xurdiron iniciativas de converxencia cun xeito de traballar, a rede horizontal, que, aínda que non está moi asimilado, vai dando froitos. Algunhas alianzas tiveron moito éxito. En 2008 consolidouse a rede Galiza Non Se Vende, que, integrada por 60 colectivos, ten a loita contra a destrución do territorio como horizonte. As súas convocatorias reuniron ata 10.000 almas. Tamén xurdiron redes pola soberanía alimentaria, contra os transxénicos, de comunicación alternativa, e consolidáronse outras, como as de economía solidaria, de comercio xusto, de consumo responsábel, etc.

O 26 de xaneiro de 2008, respondendo ao Día de Mobilización e Acción Global do Foro Social Mundial (FSM), celebrouse en Santiago unha Asemblea de Movementos Sociais autoconvocada. Máis de 80 organizacións chegaron ao acordo de reproducir o proceso do FSM en Galiza. Fixouse a data do 5, 6 e 7 de decembro para que Galiza puidese participar cun foro xa celebrado no Foro Social Mundial de 2009 en Belém (Brasil), que remuda o celebrado en Nairobi en 2007. Baixo o lema "Pensar e construír alternativas desde Galiza", o Foro Social Galego (http://www.forosocialgalego.org) está ás portas. Seguramente non é unha fórmula máxica, pero sen dúbida axudará a recargar as pilas do activismo, a visibilizar os movementos e as alternativas ao neoliberalismo, a debater sobre a necesidade de restaurar pontes entre política e sociedade e, sobre todo, a tecer alianzas poderosas de cara a un 2009 que se prevé extraordinariamente intenso no que á loita social se refire.